Bất bình đẳng trong thu nhập – mô hình Oaxaca
Phương pháp phân tách
Nội dung chính
Hai phương pháp phân tách sự khác biệt thường được sử dụng là phương pháp Oxaca cải biên theo đề xuất của Neuman và Oaxaca (2004), và phương pháp tách biệt theo đề xuất của Neumark (1988)
1. Phương pháp phân tích sự khác biệt Oaxaca
Có thể nói các nghiên cứu định tính về bất bình đẳng giới trong thu nhập theo cách tiếp cận của Oaxaca (1973)[2] là một trong những phương pháp khá phổ biến. Theo Oaxaca, khoảng cách thu nhập giữa hai nhóm sẽ là hiệu số của mức lương trung bình của lao động nam và nữ:
Tuy nhiên, hiệu số này không thể được gọi là phân biệt đối xử vì có nhiều yếu tố tạo nên khác biệt tiền lương giữa lao động nam và nữ. Chẳng hạn nam giới có bằng cấp chuyên môn cao hơn phụ nữ, trong trường hợp này ta không thể khẳng định doanh nghiệp trả lương nam giới cao hơn phụ nữ do họ có bằng cấp cao hơn là phân biệt đối xử. Một định nghĩa chính xác hơn về phân biệt đối xử về thu nhập trên thị trường lao động phải so sánh mức lương của những người có cùng kỹ năng.
Như vậy, để điều chỉnh khác biệt tiền lương cơ bản bằng khác biệt về kỹ năng giữa lao động nam và nữ sử dụng hàm hồi quy ước lượng thu nhập của nam, nữ theo theo những đặc điểm kinh tế xã hội. Để đơn giản, giả sử chỉ có một yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập, hàm hồi quy thu nhập của mỗi nhóm sẽ là:
Hàm hồi quy thu nhập của nam: \({w_M} = {\alpha _M} + {\beta _M}{S_M}\begin{array}{ccccccccccccccc}{}&{}&{}&{(1.4)}\end{array}\)
Hàm hồi quy thu nhập của nữ: \({w_F} = {\alpha _F} + {\beta _F}{S_F}\begin{array}{ccccccccccccccc}{}&{}&{}&{(1.5)}\end{array}\)
- \({S_M}\), \({S_F}\) theo thứ tự là số năm đi học của nam và nữ.
- Giá trị \({\alpha _M}\) và \({\alpha _F}\) là mức thu nhập khởi điểm của mỗi nhóm (\({\alpha _M}\) = \({\alpha _F}\) nếu doanh nghiệp đánh giá kỹ năng lao động của nam và nữ có 0 năm học vấn là bằng nhau).
- Hệ số \({\beta _M}\), \({\beta _F}\) cho biết thu nhập của lao động nam/nữ tăng bao nhiêu nếu anh/chị ta có thêm một năm học vấn (nếu doanh nghiệp đánh giá học vấn của nam như học vấn của lao động nữ, hai hệ số này sẽ bằng nhau \({\beta _M}\) = \({\beta _F}\)).
Các nghiên cứu thực nghiệm về bất bình đẳng trong tiền lương của người lao động theo giới đi sâu vào phân tách sự khác biệt trong tiền lương so với mức lương công bằng trên thị trường . Mức công bằng về tiền lương \({\beta ^*}\) của người lao động theo giới được xác định từ công thức 1.6 như sau:
Trong đó: \(\Omega \), I lần lượt là ma trận trọng số và ma trận đơn vị
2. Phương pháp phân tách sự khác biệt Neumark
Các phương pháp phân tách được phát triển bởi Neumark (1988)[3], Oaxaca – Ransom (1988)[4], và Oaxaca – Ransom (1994)[5] ngày càng được áp dụng phổ biến. Tuy nhiên, theo Sebaggala Richard (2007)[6] phương pháp phân tách sự khác biệt của Neumark được xem là tốt nhất trong các phương pháp phân tách sự khác biệt tiền lương của lao động theo giới.
Phương pháp Neumark (1988) về tách biệt sự khác biệt trong tiền lương của lao động nam và nữ được trình bày như sau:
Theo cách tiếp cận này, sự khác biệt trong tiền lương có thể được giải th%